ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ:
Άνω τμήμα: Ο Χριστός Παντοκράτωρ με το Ευαγγέλιο «ΤΑ ΟΨΩΝΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΘΑΝΑΤΟΣ».
Μεσαίο τμήμα αριστερά: Το Σώμα μας ως «ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ».
Μεσαίο τμήμα δεξιά: Το Μυστήριο του Γάμου διά του στεφανώματος.
Κάτω αριστερά: Η Σαμαρείτιδα στο φρέαρ — «Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ» υπό του Χριστού.
Κάτω δεξιά: Οι δύο οδοί — η μία οδηγεί στον πνευματικό θάνατο (θανάσιμα αμαρτήματα) ή άλλη οδηγεί στην Βασιλεία του Θεού.
Κάτω (ειλητάριο): «ΑΓΑΠΗ = ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΩΜΑ».
- Η σχέση αμαρτίας-θανάτου στην Πατερική σκέψη
Τι εννοούμε με τον όρο “θανάσιμο αμάρτημα“;
Ο όρος “θανάσιμο” αμάρτημα δεν αναφέρεται ως κάποια ποινή θανάτου, αλλά ως ένα αποτέλεσμα της αμαρτίας, καθώς λειτουργεί ο πνευματικός νόμος. Βασίζεται στην πεποίθηση ότι ορισμένες αμαρτίες προκαλούν πνευματικό “θάνατο” — δηλαδή ουσιαστική ρήξη της κοινωνίας με τον Θεό, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται, σε αντίθεση με τα λεγόμενα “συγγνωστά” αμαρτήματα. Λέγει η Αγία Γραφή, «τα οψώνια της αμαρτίας θάνατος» (=ο μισθός με τον οποίο πληρώνει η αμαρτία τον δράστη της, είναι ο θάνατος) (Ρωμ. 6:23).
Βασικά, “θανάσιμα αμαρτήματα” είναι αυτά για τα οποία ο πνευματικός μας μάς αποκλείει για κάποιο διάστημα από την συμμετοχή μας στην Θεία Κοινωνία.
- Η πορνεία ως ρητώς απαγορευμένη αμαρτία
Η Καινή Διαθήκη αναφέρεται ρητώς στην “πορνεία” (όρος που καλύπτει και τις εξωγαμιαίες/προγαμιαίες σχέσεις) ως πράξη που “αποκλείει από την Βασιλεία του Θεού” (Α’ Κορ. 6:9-10, Γαλ. 5:19-21). Γι’ αυτό και η Εκκλησία (Χριστιανική Ορθόδοξη Θεολογία και Πατερική παράδοση) κατατάσσει τις σχέσεις αυτές στα λεγόμενα “θανάσιμα αμαρτήματα”.
- Το σώμα ως “ναός του Αγίου Πνεύματος”
Στηριζόμενη στον Απόστολο Παύλο (Α’ Κορ. 6:19-20), η Εκκλησία διδάσκει ότι το ανθρώπινο σώμα δεν είναι ιδιοκτησία του ατόμου προς αυθαίρετη χρήση, αλλά ιερός χώρος κατοικίας του Θεού, Ναός του Αγίου Πνεύματος:
«Ή δεν γνωρίζετε ότι το σώμα σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας και το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό, και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με μεγάλη τιμή· δοξάστε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό» (Α΄ Κορ. 6:19–20).
Με άλλα λόγια, ο τίτλος ιδιοκτησίας του σώματος ανήκει στον Θεό· εμείς απλώς είμαστε οι “ενοικιαστές” του σώματος (και της ψυχής).
Κάθε σεξουαλική, λοιπόν, πράξη, που γίνεται εκτός γάμου, θεωρείται βεβήλωση αυτού του “ναού”.
- Ο γάμος ως μυστήριο, όχι ως κοινωνική σύμβαση
Για την Εκκλησία ο γάμος δεν είναι απλώς νομικό ή κοινωνικό συμβόλαιο, αλλά Mυστήριο που καθαγιάζει την ένωση δύο προσώπων “εν Χριστώ“. Η σεξουαλική ένωση των συζύγων θεωρείται η “επισφράγιση” αυτής της ήδη (διά του Μυστηρίου του Γάμου) καθαγιασμένης από την Εκκλησία σχέσης — γι’ αυτό και πριν από αυτήν (τον Εκκλησιαστικό Γάμο) η σαρκική ένωση θεωρείται και βρίσκεται χωρίς πνευματικό θεμέλιο και αποτελεί θανάσιμη αμαρτία.
- Η έννοια της “μιας σαρκός” (Γεν. 2:24)
Η φράση “έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν” ερμηνεύεται ως θεσμοθέτηση μιας αδιάσπαστης, αποκλειστικής ένωσης, γι’ αυτό και ο γάμος, στην ακρίβειά του, είναι αδιάλυτος. Η προγαμιαία σχέση θεωρείται ξένη προς αυτή την βιβλική πραγματικότητα, καθώς δημιουργεί δεσμό “σάρκας”, χωρίς την αντίστοιχη θεόσδοτη θεμελίωση.
- Προστασία από την “εμπάθεια” και τον εγωισμό
Η ασκητική παράδοση βλέπει την σεξουαλικότητα εκτός του γάμου ως έκφραση αυτο-ικανοποίησης, ενώ μέσα στον γάμο έχει ιερό χαρακτήρα που καθιστά τον άνθρωπο δυνητικό συνδημιουργό με τον Θεό. Η “εγκράτεια” πριν τον γάμο θεωρείται άσκηση που καλλιεργεί τον έλεγχο των παθών και αποτελεί φερέγγυο για την κατοπινή εντός του γάμου αμοιβαία πιστότητα.
- Η αγνότητα ως δώρο, όχι ως στέρηση
Η Εκκλησία διδάσκει ότι η σωματική (και ψυχική) αγνότητα πριν τον γάμο δεν είναι μια ψυχρή απαγόρευση, αλλά κάτι που φυλάσσεται και προσφέρεται ελεύθερα ως δώρο στην/στον μελλοντική/ό σύζυγο — Η προ του γάμου αγνότητα αποτελεί έκφραση αμοιβαίας εμπιστοσύνης ότι η πληρότητα της σχέσης θα αναζητηθεί μόνο μέσα στο πλαίσιο που την προστατεύει (δηλ. τον Γάμο) και όχι πριν από αυτόν.
- Ο κίνδυνος της “τύφλωσης” στην επιλογή συζύγου
Η ασκητική παράδοση θεωρεί ότι η πρόωρη σεξουαλική εμπλοκή μπορεί να θολώσει την κρίση κατά την διάρκεια της γνωριμίας — δημιουργώντας δεσμό βασισμένο στο σωματικό στοιχείο, πριν εδραιωθεί η πνευματική και ψυχική ένωση που, κατά την Εκκλησία, πρέπει να προηγείται της σαρκικής ένωσης και να συμπληρούται με την σαρκική ένωση μόνο μέσα στον Γάμο.
- Η οντολογική τομή του Μυστηρίου του Γάμου
Στην απορία «γιατί μια μέρα πριν από το Μυστήριο του Γάμου απαγορεύεται η σαρκική ένωση του ζευγαριού, ενώ μια μέρα μετά επιτρέπεται;» η Εκκλησία απαντά ότι ο γάμος δεν είναι επικύρωση μιας ήδη υπάρχουσας σχέσης, αλλά Μυστήριο που μεταμορφώνει οντολογικά δύο πρόσωπα σε “μία σάρκα” (Γεν. 2:24, Εφ. 5:31-32). Το ίδιο ισχύει σε κάθε Μυστήριο: πριν τη Χειροτονία δεν υπάρχει ιερωσύνη, μετά υπάρχει· πριν το Βάπτισμα ο άνθρωπος φέρει τον “παλαιό άνθρωπο” και το προπατορικό αμάρτημα, ενώ μετά είναι “νέα κτίσις” (Β’ Κορ. 5:17).
Η στιγμή της οντολογικής μεταβολής δεν είναι αυθαίρετη — είναι η ίδια η Χάρη που μεσολαβεί και καθαγιάζει… Άρα, όπως αμαρτάνει θανάσιμα ο πριν από την χειροτονία της ιερωσύνης τολμών να τελέσει την Θεία Λειτουργία (λαϊκός ων) ή όποιος πριν από το θείο Βάπτισμα (έστω μια μέρα πριν) τολμήσει να κοινωνήσει — το ίδο αμαρτάνει θανάσιμα όποιος πριν από το Μυστήριο του Γάμου (έστω μια μέρα πριν) διατηρεί συζυγικές σχέσεις με την…μέλλουσα σύζυγό του.
Εκείνο που κάνει την διαφορά του “πριν” και του “μετά” της Εκκλησιαστικής τελετουργίας είναι η μεσολάβηση του Μυστηρίου, η μεταβολή που επιφέρει η Χάρη του Παναγίου Πνεύματος — πρόκειται για μια οντολογική διαφορά!
- Τι γίνεται με την Χάρη αυτή του Παναγίου Πνεύματος όταν το ζευγάρι συζούσε πριν από τον Γάμο;
Μια και μιλούμε για την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος, τι γίνεται με την Χάρη αυτή όταν το ζευγάρι συζούσε πριν από τον Γάμο;
Όπως προείπαμε, αδελφοί μου, σε κάθε Μυστήριο της Εκκλησίας κατεβαίνει το Άγιο Πνεύμα και μεταδίδει την Χάρη Του είτε στον Βαπτιζόμενο (για να μπορεί να ζει και πληροί ως Χριστιανός τις θείες και θεοποιητικές εντολές) είτε στον χειροτονούμενο ιερέα (για να μπορεί να τελεί τα Μυστήρια της Εκκλησίας) κ.λπ. — το ίδιο γίνεται και στους Νεόνυμφους· παίρνουν την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος, ώστε να μπορούν να λειτουργούν ως σύζυγοι και ως γονείς…
Βεβαίως ο Γάμος είναι έγκυρος. Όμως, όπως στα Μυστήρια του Βαπτίσματος και της Ιερωσύνης, αν ο προσερχόμενος προσέρχεται εντελώς απροετοίμαστος και χωρίς την διάθεση και τις προϋποθέσεις διά να λάβει την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος, έτσι και οι νεόνυμφοι μπορεί να αστοχήσουν στην πλήρη οικειοποίηση της Θείας Χάριτος, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται…
Αυτό μπορεί να αποτελεί έναν, ανάμεσα στους πολλούς, παράγοντα στην σημερινή αύξηση των διαζυγίων — ακριβώς για την μη καρποφόρα πρόσληψη της Χάριτος στο Μυστήριο.
- Ο Κύριος επετίμησε την Σαμαρείτιδα για την παράνομη σχέση που διατηρούσε
Όταν η Σαμαρείτιδα είπε στον Χριστό ότι δεν έχει άνδρα, ο Κύριος την ήλεγξε λέγοντάς της, ότι «καλά είπες, ότι δεν έχω άνδρα· γιατί, πέντε συζύγους τον ένα κατόπιν του άλλου επήρες και τώρα αυτόν που έχεις δεν είναι νόμιμος σύζυγός σου» (Ιωά. 4:17-18) — την ήλεγξε δηλαδή, γιατί, συζούσε παράνομα.
- Η αγάπη απαιτεί σεβασμό και στο σώμα και στην ψυχή
Στην ένσταση, “αγαπιόμαστε, γι’ αυτό και ολοκληρώσαμε” — απαντούμε, πως “ακριβώς επειδή την/τον αγαπάς θάπρεπε να σεβαστείς και το σώμα της/του και την ψυχή της/του και όχι να γίνεσαι αιτία να την/τον ρίχνεις στην αμαρτία!” — αυτό δεν είναι αγάπη! Οι σχέσεις των δύο φύλων, και ειδικότερα μέσα στον γάμο, πρέπει να αποβλέπουν στην ηθική τελειοποίηση του ζευγαριού, στην κατόρθωση του “καθ’ ομοίωσιν” (Θεού) — με άλλα λόγια στην κατάκτηση της Βασιλείας των Ουρανών, και όχι να ρίχνουμε το πρόσωπο που αγαπούμε στον μολυσμό και την αμαρτία… Να “ανεβάζουμε” και όχι να “κατεβάζουμε” τον άνθρωπό μας. Να σεβόμαστε και να τιμούμε και όχι να βεβηλώνουμε και ατιμάζουμε την/τον αυριανή/ό μας σύζυγο!
*Σημ.: Μετά την σύντομη ανάπτυξη του εισαγωγικού μας θέματος, απαντούμε στην συνέχεια σε κάθε είδους απορίες, αμφιβολίες ή ερωτήματα που τυχόν έχουν οι πιστοί (και όχι απαραίτητως μόνο στο εισαγωγικό θέμα που θίγουμε).
