ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ:

• Κορυφή: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΑΞΗ / Η ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ / 17/10/2026
• Χριστός Παντοκράτωρ που ευλογεί με το άκτιστο φως
• Κεντρική μορφή: ο Άγιος Πορφύριος με το κομποσχοίνι — «ΑΓΙΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ»
• Τέσσερα μετάλλια με τη διδασκαλία του:
  • «ΑΝΟΙΞΕ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟ ΦΩΣ» (το ανοιχτό παράθυρο που διώχνει το σκοτάδι)
  • «Η ΨΥΧΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΦΩΣ» (η ψυχή-λυχνία συνδεδεμένη στο φως)
  • «Η ΣΙΩΠΗ ΘΕΡΑΠΕΥΕΙ»
  • «ΚΑΛΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ»
• Κάτω ταινία: «ΟΧΙ ΠΑΛΗ ΜΕ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ — ΕΡΩΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΦΩΣ»

---

1. Ο καλός λογισμός ως πνευματική δύναμη

Ο Άγιος Πορφύριος διδάσκει ότι ο καλός λογισμός έχει και προληπτική και θεραπευτική δύναμη. Δεν είναι απλώς μια «θετική σκέψη», αλλά μια ενέργεια της χάριτος που αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί η ψυχή.

π.χ. Όταν κάποιος μας αδικεί, να τον βλέπουμε ως αδελφό που τον κατέλαβε ο πονηρός· όχι ως εχθρό!

Ο καλός λογισμός μάς φέρνει ειρήνη, διώχνει την αντιπάθεια και το μίσος, και ανοίγει χώρο στην χάρη του Θεού. Αντίθετα, ο κακός λογισμός διώχνει την χάρη.

Ο καλός λογισμός είναι ενέργεια που ανεβαίνει στον Θεό.

Όλους για αγίους να τους βλέπουμε — όχι γιατί είναι άγιοι, αλλά γιατί έτσι προστατεύουμε την καρδιά μας από την κατάκριση.

Αυτό δεν είναι αφέλεια· είναι προστασία της καρδιάς από την κατάκριση.

Ο Άγιος λέει ότι ο καλός λογισμός είναι σαν ασπίδα που φυλάει την ψυχή.

2. Η ψυχή είναι ουδέτερη — γίνεται ό,τι της δώσουμε

Είχαμε πει κάπου στις Πατρικές μας Νουθεσίες, ότι οι λογισμοί είναι αυτοί που καθορίζουν την ζωή μας. Είχαμε πει, επίσης, ότι τίποτα δεν είναι «κακό» παρά μόνο η αμαρτία. Ένα πράγμα, ένα γεγονός γίνεται «κακό» ή «καλό» ανάλογα με την στάση που θα πάρουμε απέναντί του, ανάλογα με τον λογισμό που θα κάνουμε.

Παρόμοια και ο Άγιος, εξηγεί ότι η ψυχή δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή· αλλά είναι σαν μια «πρίζα» που:

– Αν την συνδέσεις στο καλό, έρχεται το φως του Θεού.

– Αν την συνδέσεις στο κακό, έρχεται το σκοτάδι.

– Αν της δώσεις καλό λογισμό, φωτίζεται.

– Αν της δώσεις κακό, σκοτεινιάζει.

Αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα των λογισμών μάς καθορίζει ποιον χώρο ανοίγουμε μέσα μας…

3. Να βρίσκουμε δικαιολογίες για τους άλλους

Ο Άγιος συμβούλευε να ψάχνουμε αφορμές για να δικαιολογούμε τους συνανθρώπους μας· π.χ.:

• άγνοια
• κακή πληροφόρηση
• δύσκολο περιβάλλον
• πληγές που κουβαλούν μαζί τους

Εσύ, λοιπόν, μπροστά στην κακή συμπεριφορά του πλησίον,

• δώσε μια καλή ερμηνεία
• μην απαντάς με τον ίδιο τόνο.
• μην αφήσεις τον νου σου να πάει στο αρνητικό

Και να θυμάσαι: Ο καλός τρόπος και η χαρά (θα έλεγα, και το χιούμορ) αφοπλίζει τον δύσκολο άνθρωπο.

Ο δύσκολος άνθρωπος δεν είναι το πρόβλημα.

Το πρόβλημα είναι ο λογισμός που εμείς σχηματίζουμε γι’ αυτόν.

Και αυτόν, λοιπόν, τον λογισμό μπορούμε να τον θεραπεύσουμε.

Με τον τρόπο αυτό έρχεται η ειρήνη στην ψυχή.

Ο νους ηρεμεί, η καρδιά μαλακώνει, και οι λογισμοί φωτίζονται.

Η δικαιολογία δεν είναι ψυχολογικό τέχνασμα· είναι πνευματική θεραπεία.

Ο Άγιος λέγει ότι, έτσι, μαλακώνοντας η καρδιά, έρχεται και η χάρη.

Η δικαιολογία δεν είναι αδυναμία διάκρισης — είναι πνευματική προστασία από την κατάκριση και παράλληλα θεραπεία της καρδιάς.

3. Να φτιάχνουμε χαρούμενο και ευλογημένο περιβάλλον

Να φτιάχνουμε ωραίο περιβάλλον, που να είναι χαρούμενο, καλωσυνάτο, ευλογημένο. Ο καλός λογισμός δημιουργεί χώρο για να έρθει η χαρά!

Μίλα γλυκά, χαμογέλα, μην γκρινιάζεις, μην μεταφέρεις αρνητικότητα.

Με άλλα λόγια, η χαρά είναι καρπός καλών λογισμών.

Ο Άγιος θεωρούσε ότι η χαρά είναι η πνευματική ατμόσφαιρα μέσα στην οποία πρέπει να αγωνιζόμαστε και η οποία θεραπεύει την ψυχή.

Ο καλός λογισμός δημιουργεί ατμόσφαιρα χάριτος.

Ο καλός λογισμός γεννά χαρά, και αντιστρόφως, η χαρά γεννά καλούς λογισμούς.

Η χαρά δεν είναι συναίσθημα· είναι πνευματική κατάσταση, που πολύ βοηθά στην πνευματική ζωή…

4. Η αγάπη ως θεραπεία του κακού

Όταν κάποιος μας κουράζει ή μας ενοχλεί, να τον βλέπουμε με αγάπη, όπως βλέπουμε ένα πονεμένο μέλος του σώματός μας, το οποίο θα πρέπει να περιθάλψουμε με αγάπη.

• Μην κρατάς κακία.
• Μην θυμάσαι παλιές πληγές.
• Δες τον άλλον όπως τον βλέπει ο Θεός.

Ο καλός λογισμός γίνεται αγάπη, και η αγάπη γίνεται χάρη.

5. Η προσευχή ως μεταμόρφωση του λογισμού

Όπως είχαμε πει, ο καλός λογισμός δεν είναι μια «θετική» σκέψη· είναι άνοιγμα της καρδιάς στην χάρη· είναι προσευχή — ενώ ο κακός λογισμός κλείνει την καρδιά στην χάρη.

Ο Άγιος έλεγε ότι ο λογισμός — καλός ή κακός — πηγαίνει και βρίσκει τον άλλον όπου κι αν είναι. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Με άλλα λόγια, ο λογισμός έχει ενέργεια που μεταδίδεται.

Ο καλός λογισμός γίνεται ευχή για τον άλλον· ο κακός γίνεται βάρος.

Άρα, λοιπόν, ο καλός λογισμός, που στην ουσία είναι «προσευχή», μεταμορφώνει όχι μόνο εμάς, αλλά και τον άλλον!

6. Πώς να βλέπουμε το καλό ακόμα και μέσα στο κακό

Ο Άγιος Πορφύριος δεν λέει να κάνουμε απλώς καλούς λογισμούς.

Μέσα στο κακό να βλέπουμε ό,τι καλό μπορεί να υπάρχει — να μην εγκλωβίζεται η ψυχή μέσα στο σκοτάδι, αλλά να βρίσκει το φως που ενδεχομένως κρύβεται εκεί.

Τι σημαίνει, να βλέπουμε το καλό, ακόμα και μέσα στο κακό;

Αυτό σημαίνει:

• Όταν κάτι πάει στραβά — να δούμε τι έχει αυτό να μας διδάξει.
• Όταν κάποιος μας φέρεται άσχημα — να δούμε τον πόνο του πίσω από την συμπεριφορά του.
• Στην αδικία — -να βλέπουμε την ευκαιρία για υπομονή.
• Στην σκληρότητα — να βλέπουμε την ανάγκη του άλλου για αγάπη.
• Στην δυσκολία — να βλέπουμε την πρόσκληση για προσευχή.
• Στην θλίψη — να βλέπουμε χώρο για τον Θεό. (Δίνοντάς Του δηλ. το δικαίωμα να επέμβει, με την καταφυγή μας στην προσευχή)
• Στην πτώση — να βλέπουμε την αφορμή για ταπείνωση. Έτσι μετατρέπουμε την αδυναμία σε ευκαιρία για φωτισμό και πνευματική πρόοδο· (άλλωστε, η πτώση δεν είναι καταστροφή αλλά πρόσκληση για ταπείνωση).

Όλα αυτά δεν είναι κάποια ψυχολογική «θετικότητα»· είναι πνευματική ευεξία, που εκφράζει την βεβαιότητα ότι ο Θεός εργάζεται το καλό μέσα από όλα (ακόμα και μέσα από το «κακό».) Αυτά μεταμορφώνουν την καρδιά και σπάνε τον φαύλο κύκλο της ταραχής.

7. Ο καλός λογισμός ως αγώνας φωτός

Ο Άγιος Πορφύριος περιγράφει την ψυχή σαν ένα θέατρο όπου παλεύει το καλό με το κακό.

Κάθε καλός λογισμός είναι μια νίκη του φωτός μέσα στην ψυχή.

Από την άλλη, κάθε κακός λογισμός είναι υποχώρηση, με όλες τις κακές συνέπειες που αυτή συνεπάγεται.

Αυτό δίνει νόημα στον καθημερινό μας αγώνα:

Δεν είναι μικρό πράγμα να κάνεις έναν καλό λογισμό. Είναι πνευματική πράξη. Να μεταμορφώνουμε, λοιπόν, τον λογισμό μας, ώστε να μην μολύνεται η καρδιά…

8. Σταμάτησε την πρώτη αντίδραση

Όταν κάτι σε ενοχλήσει, η πρώτη αντίδραση που θα παρουσιαστεί είναι συνήθως αρνητική.

Ο Άγιος Πορφύριος λέει ότι εκεί κρίνεται η πνευματική μάχη.

Και λέει, ότι ο κακός λογισμός μπαίνει «σαν σπινθήρας».

Το πρώτο βήμα είναι να μην τον αφήσεις να ανάψει φωτιά!

π.χ. Τι κάνουμε σε μια κακή συμπεριφορά του πλησίον;

• Σταμάτα για 2–3 δευτερόλεπτα.
• Πες μια μικρή ευχή μέσα σου: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».
• Μην απαντήσεις αμέσως, μην σχολιάσεις (ούτε μέσα σου ούτε έξω σου)
• μην αντιδράσεις.

Αυτό «κόβει» την ορμή του κακού λογισμού πριν ριζώσει…

9. Μετάτρεψε τον λογισμό σε προσευχή

Ο Άγιος λέει:

Ο καλός λογισμός είναι προσευχή.

Αν κάποιος σε στενοχώρησε, πες:

• Φώτισέ τον, Χριστέ μου.
• Δώσε του ειρήνη.
• Μαλάκωσε την καρδιά του.

Έτσι ο λογισμός γίνεται ευχή που αλλάζει την καρδιά· και συχνά αλλάζει και την καρδιά του άλλου.

10. Μην πολεμάς τον κακό λογισμό – αγνόησέ τον

Ο Άγιος Πορφύριος λέει ότι η αντίσταση στον κακό λογισμό τον δυναμώνει, ενώ η αδιαφορία τον αποδυναμώνει.

Με άλλα λόγια:

• Μην αναλύεις τον κακό λογισμό.
• Μην τον συζητάς μέσα σου.
• Μην τον φοβάσαι.
• Άφησέ τον να περάσει σαν σύννεφο.
• Στρέψε την προσοχή σου στο καλό.

Με άλλα λόγια, στράφου στο καλό, και το κακό θα φύγει, όπως το σκοτάδι φεύγει όταν ανάψεις το φως.

11. Γέμισε την ψυχή σου με φως

Η ψυχή γίνεται ό,τι της δώσεις.

Τροφοδότησέ την με:

• Ψαλμούς
• Ευχές – Προσευχές
• Ευχαριστία για κάτι έστω μικρό
• Μικρή προσευχή για όλους
• Μνήμη Θεού μέσα στην ημέρα
• Ένα καλό λόγο για κάποιον.
• Βίους Αγίων
• Ακολουθίες Αγίων

Ο Άγιος έλεγε, πως όταν η ψυχή γεμίζει φως, ο κακός λογισμός δεν βρίσκει χώρο.

12. Η άσκηση της ευχής

Ο Άγιος Πορφύριος θεωρεί την ευχή ως το πιο δυνατό φως μέσα στον νου.

Όταν έρχεται ο κακός λογισμός:

• Πες απαλά: Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.
• Μην πιέζεις τον νου σου.
• Άφησε την ευχή να γίνει σαν ανάσα.
• Η ευχή καθαρίζει τον νου χωρίς αγώνα.

13. Μην πολεμάς το σκοτάδι· στράφου στο φως — Η άσκηση της σιωπής

Ο Άγιος δεν θέλει να πολεμάς το σκοτάδι.

Θέλει να «ανάβεις φως»· να στρέφεσαι δηλ. στο καλό, στο φως και το σκοτάδι θα φύγει αυτόματα.

Για παράδειγμα, έλεγε για την σιωπή:

H σιωπή είναι θεραπευτική.

• Όταν ο άλλος φωνάζει — σιώπησε.
• Όταν σε προκαλεί — μην απαντήσεις.
• Όταν σε πιέζει — κράτησε εσωτερική ηρεμία.

Η σιωπή δεν είναι αδυναμία· είναι πνευματική δύναμη.

Συμπερασματικά

Ο Άγιος Πορφύριος αναφέρεται πολύ στους καλούς λογισμούς, όχι με την έννοια ότι αγνοούμε την ύπαρξή του κακού ή κάνουμε πως δεν υπάρχει.

Η ουσία, αδελφοί μου, είναι να μην αφήνουμε τον νου να μένει στο κακό, αλλά να αναζητούμε μέσα σε κάθε περίσταση το αγαθό, την ελπίδα και την ευκαιρία για αγάπη.

Όπως είδαμε στα πιο πάνω, οι βασικές πλευρές της διδασκαλίας του Αγίου Πορφυρίου είναι οι εξής:

• Να ερμηνεύουμε τον άλλον με καλό λογισμό. Αν κάποιος μας μιλήσει απότομα, αντί να σκεφτούμε αμέσως, «με περιφρονεί» ή «το κάνει επίτηδες», μπορούμε να πούμε: «Ίσως είναι κουρασμένος, ίσως κάτι τον απασχολεί». Δεν γνωρίζουμε τι υπάρχει μέσα στην καρδιά του άλλου.

• Να μην γεννάμε κακό μέσα μας από ένα γεγονός. Το γεγονός μπορεί να είναι δυσάρεστο ο δικός μας όμως κακός λογισμός, που θα προσθέσουμε εμείς ύστερα, μπορεί να κάνει το κακό ακόμη μεγαλύτερο.

Άρα δεν μας εξυπηρετεί ο κακός λογισμός. Αντίθετα, ο καλός λογισμός πολύ μας βοηθά.

• Να ψάχνουμε το καλό ακόμα και μέσα σε μια δυσκολία. Όχι ότι η δυσκολία είναι καλή από μόνη της, αλλά μπορούμε να αναρωτηθούμε: Τι καλό μπορώ να βγάλω από αυτό; Τι μπορώ να μάθω; Πού μπορώ να δείξω υπομονή, αγάπη ή εμπιστοσύνη στον Θεό;

• Να μην βλέπουμε συνεχώς τα ελαττώματα των ανθρώπων. Να προσπαθούμε να βλέπουμε και την καλή τους πλευρά, τα χαρίσματά τους, την προσπάθειά τους, ακόμη και αν αυτά είναι κρυμμένα.

• Να αντικαθιστούμε τον αρνητικό λογισμό με έναν φωτεινό. Για παράδειγμα, αντί να λέμε «κανείς δεν με αγαπά», να πούμε: «Υπάρχουν άνθρωποι που με αγαπούν — ακόμη κι αν τώρα αισθάνομαι μόνος, αυτό το συναίσθημα δεν είναι όλη η πραγματικότητα».

• Να μην τροφοδοτούμε την κακή σκέψη. Ο πρώτος λογισμός μπορεί να έρθει χωρίς να τον θέλουμε. Άλλο όμως είναι να έρθει ένας λογισμός και άλλο να τον κρατήσουμε, να τον αναλύουμε και να τον μεγαλώνουμε (προς το κακό).

• Είδαμε ακόμη στην σκέψη του Αγίου Πορφυρίου αυτό το πολύ σημαντικό:

Η πνευματική ζωή δεν είναι κυρίως αγώνας να διώχνουμε το σκοτάδι με το ζόρι, αλλά να γεμίζουμε την ψυχή με το φως του Χριστού.

Όταν γεμίσει η καρδιά με αγάπη, προσευχή και Χριστό, οι κακοί λογισμοί και όλα τα λεγόμενα «κακά» χάνουν την δύναμή τους.

• Άρα το «να βλέπω την καλή πλευρά» δεν σημαίνει ότι «όλα είναι καλά ή δεν υπάρχει το κακό»· σημαίνει κάτι ακόμη περισσότερο:

Βλέπω αυτό που συμβαίνει όπως είναι, αλλά επιλέγω να μην το ερμηνεύσω με κακία. Ψάχνω πού υπάρχει η δυνατότητα για αγάπη, συγχώρηση, μάθημα, υπομονή, ευγνωμοσύνη και ελπίδα.

Τελειώνουμε με τα κύρια χαρακτηριστικά του Αγίου:

Να επαναλάβουμε τα κύρια χαρακτηριστικά στοιχεία της πνευματικότητας του Αγίου Πορφυρίου:

Να μην στρέφουμε την προσοχή μας στο σκοτάδι, αλλά στο φως.

Δεν έλεγε ότι το κακό, η αμαρτία ή ο διάβολος δεν υπάρχουν.

Έλεγε ότι η υπερβολική ενασχόληση μαζί τους δεν βοηθά και δεν θεραπεύει τον άνθρωπο.

Ο Άγιος χρησιμοποιούσε συχνά την εικόνα:

Μην πολεμάτε το σκοτάδι. Ανοίξτε ένα «παράθυρο» να μπει το «φως».

Αυτή η φράση συνοψίζει σχεδόν όλη την διδασκαλία του.

Ο Άγιος συμβούλευε, επίσης, να μην κυριαρχείται ο άνθρωπος από φόβους, θεωρίες και συνεχή ενασχόληση με τον διάβολο, τον Αντίχριστο ή το κακό.

Το πνεύμα της διδασκαλίας του είναι:

Ο Χριστός είναι το παν. Όποιος ζει με τον Χριστό δεν φοβάται τίποτε.

Δηλαδή, αντί να ψάχνουμε σημεία, συνομωσίες και απειλές, να καλλιεργούμε την σχέση μας με τον Χριστό.

Ούτε ήθελεν ο Άγιος την νοσηρή αυτοκατηγορία:

Μην κάθεσαι να σκαλίζεις συνέχεια το κακό που έχεις μέσα σου.

Αντίθετα, όταν αγαπήσεις τον Χριστό, τότε οι αμαρτωλές σου συνήθειες αρχίζουν να φεύγουν μόνες τους, όπως το σκοτάδι φεύγει όταν ανάβει κανείς το φως.

Και για τα πάθη μας, έλεγε:

Μην ασχολείστε και μην πολεμάτε ευθέως τα πάθη. Καλλιεργήστε την αγάπη προς τον Χριστό και τα πάθη θα εξασθενήσουν.

Ήταν δηλ. ο Άγιος ενάντιος στον αγχώδη αγώνα, που γίνεται γεμάτο φόβο, άγχος και πίεση!

Με άλλα λόγια, να γεμίζει ο άνθρωπος την ψυχή του με αρετές και τα πάθη θα μένουν χωρίς τροφή.

Έλεγε συγκεκριμένα:

• Όχι άγχος στην πνευματική ζωή!
• Μην κοιτάς το σκοτάδι. Κοίτα το φως.
• Μην ασχολείσαι με τον διάβολο. Ασχολήσου με τον Χριστό.
• Μην σκαλίζεις τα πάθη. Καλλιέργησε τις αρετές.
• Μην απελπίζεσαι για τις αδυναμίες σου. Αγάπησε τον Χριστό και όλα θα μεταμορφωθούν.
• Η ψυχή φωτίζεται όταν επιλέγουμε τον καλό λογισμό, και σκοτεινιάζει όταν επιλέγουμε τον κακό.
• Μην ασχολείσαι με το κακό· ασχολήσου με το καλό.
• Να πλησιάζεις τον όποιον πλησίον σου με καλές διαθέσεις και καλό λογισμό· αυτό θα βοηθήσει πολύ τα πράγματα…

Καταληκτικά:

Όχι πάλη με το σκοτάδι, αλλά έρωτας για το Φως, τον Χριστό.

Καλές επιτυχίες, αδελφοί μου!!!

Την ευχή του να έχουμε!!!

---

*Σημ.: Μετά την σύντομη ανάπτυξη του εισαγωγικού μας θέματος, απαντούμε στην συνέχεια σε κάθε είδους απορίες, αμφιβολίες ή ερωτήματα που τυχόν έχουν οι πιστοί (και όχι απαραιτήτως μόνο στο εισαγωγικό θέμα που θίγουμε).

---